Yürüyüşler

Yürüyüşler

Proje kapsamında 28 Haziran 2025’te sıcak dalgalarını ve kentsel ısı adası etkisini daha görünür kılmak ve bu konuda veri toplamak amacıyla dört farklı rotada eş zamanlı şekilde sabah ve akşam olmak üzere yürüyüşler yaptık.

Yürüyeceğimiz rotaları 20 ve 21 Haziran tarihlerinde yaptığımız kapasite geliştirme atölyelerinde katılımcılarla birlikte belirledik. Katılımcılar harita üzerinde Maltepe’nin hem sıcaklığın daha yüksek olduğunu düşündükleri bina yoğunluğu yüksek bölgeler gibi alanları hem de sıcaklığın görece düşük olduğunu düşündükleri park ve yeşil alanlar gibi bölgeleri işaretlediler. Bu sayede ortak görüş doğrultusunda çalışma yürütülecek bölgeler ortaya çıkmış oldu ve rotalar bu bölgelerden belirlendi. Rotaların yürünebilirliğini test etmek için ekip olarak buralarda deneme yürüyüşleri yaptık. Bu pilot yürüyüşler sayesinde hem rotaları netleştirdik hem de yürüyüş boyunca gözlem anketlerinin doldurulacağı durakları belirledik.

Genel Çerçeve ve Gözlem Rehberleri

Altayçeşme Fındıklı Küçükyalı Zümrütevler

Yürüyüş metodolojimizin ilk önceliği olan “zarar vermeme” ilkemiz doğrultusunda katılımcıların sıcak havadan olumsuz etkilenmemesi için önlemler aldık. Tüm katılımcılara şapka, güneş kremi, su matarası, küçük bir gıda paketi ve bu malzemeleri taşıyabilecekleri bir çanta dağıttık. Her rotada en az 10 kişi yürüdü.

Sabah yürüyüşleri 10.30–12.00 saatleri arasında güneşin etkisinin hissedildiği ancak ışınlara doğrudan maruz kalmanın henüz zararlı seviyelere ulaşmadığı bir zaman diliminde gerçekleştirildi. Akşam yürüyüşleri ise 20.30–22.00 arasında yapıldı ve böylece güneş battıktan sonra hangi bölgelerin hızlı soğuduğu hangilerinin ise akşam saatlerinde bile sıcak kaldığı gözlemlenebildi. Böylelikle gün içindeki sıcaklık değişimini karşılaştırma imkanı da bulduk. Rotaların uzunluğu da tüm katılımcılar tarafından rahatlıkla tamamlanabilecek ve güvenli kalacak şekilde belirlendi.

Rotalarda sırasıyla şu güzergâhlar izlendi:

Altayçeşme+Yalı rotası, Maltepe metro durağından başlayıp Maltepe Hasan Polat Stadyumu’nun önünde son buldu.
Fındıklı rotası, Gazi Mustafa Kemal Caddesi ile Ataman Caddesi’nin kesişiminde başlayıp Fındıklı Sosyal Yaşam Merkezi’nde tamamlandı.
Küçükyalı+İdealtepe rotası, Küçükyalı metro durağından başlayıp Maltepe sahilinde sona erdi.
Zümrütevler rotası, Emek Caddesi’nden başlayıp Maltepe metrosuna yakın Şebboy Sokak’ta bitti.

Her grupta sıcaklık ve nem sensörü ile veri toplamak, termal kamera ile çekim yapmak, GPS takip uygulaması kullanarak rotayı takip etmekten sorumlu katılımcılar vardı. Sensörden sorumlu olan katılımcılar her 100 metrede bir sıcaklık ve nem verisi kaydetti. Bu aralık mümkün olduğunca sık veri üretme hedefi ile yürüyüşün herkes için yapılabilir ve güvenli olması amacıyla belirlendi. Daha sık ölçüm almak bilimsel açıdan daha ayrıntılı veri sağlayabilirdi ancak yürüyüş süresinin uzaması, katılımcıların aşırı sıcağa maruz kalması gibi riskler göz önünde bulundurularak 100 metre aralığı en dengeli seçenek olarak benimsendi. Termal kamera ile çekim yapan katılımcılar farklı yüzeyleri ve alanları hem termal kamera ile hem de normal kamera ile görüntüledi. Bu veriler, her güzergâh için oluşturulan WhatsApp gruplarına konum bilgisi ile birlikte gönderildi. Navigasyon sorumluları GPS takip uygulamaları ile yürüyüş rotasını takip ederek rotanın kayıt altına alınmasını ve ölçüm noktalarının takibini sağladı. Ek olarak rotaların yer aldığı basılı haritalar üzerinde de yürünen rotalar ve ölçüm noktaları işaretlenerek kayıt altına alındı.

Teknolojik cihaz rehberleri

Nem ve ısı ölçer sensör Termal kamera Navigasyon ve Haritalar iOS için navigasyon

Yürüyüş sırasında katılımcılar gözlemlerini not aldı ve belirlenen durak noktalarında gözlem anketleri doldurdu. Bu anketlerde katılımcılar termal konfor, çevrede dikkat çeken unsurlar ve yürüyüş deneyimleri hakkındaki soruları cevapladı.

Gözlem Anketleri

Altayçeşme sabah anketi Altayçeşme akşam anketi

Fındıklı sabah anketi Fındıklı akşam anketi

Küçükyalı sabah anketi Küçükyalı akşam anketi

Zümrütevler sabah anketi Zümrütevler akşam anketi

Her bir güzergah için WhatsApp’tan toplanan veriler ChatMap adlı uygulama üzerinden haritalandı. ChatMap, konum bilgisini yazılı mesajlar ve görsellerle birleştirmeye yarayan bir araçtır. Yürüyüşler sırasında her 100 metrede bir kaydedilen sıcaklık ve nem verileri, o noktada çekilen termal ve normal fotoğraflarla birlikte konum bilgisiyle gruba gönderildi. Bu sayede harita üzerinde her ölçüm noktasında hem veriler hem de ilgili görseller aynı yerde görüntülenebildi.

Veriler haritalanırken hissedilen sıcaklık baz alındı. Hissedilen sıcaklık yalnızca termometredeki değer değil, aynı zamanda nem oranı da dikkate alınarak hesaplanır. Bizim verilerimizde de sensörlerin kaydettiği sıcaklık ve nem değerleri bir formüle ¹ uygulanarak “gerçekte hissedilen” sıcaklık hesaplandı. Böylece görece daha serin veya daha boğucu hissedilen bölgeler daha somut bir şekilde ortaya çıktı.

Sabah yürüyüşünün ardından tüm gruplar Maltepe Belediyesi Yaşar Kemal Kültür Merkezi’nde bir araya gelerek gözlemlerini paylaştılar.

Yürüyüşler sırasında toplanan veriler, kentsel ısı adası etkisini daha yakından gözlemlemeye ve yerel bağlama özgü çıkarımlar yapmamıza olanak tanıdı. Hangi alanların daha dayanıklı veya daha kırılgan olduğu, akşam saatlerinde dahi soğumayan bölgelerin nerelerde yoğunlaştığı gibi bilgiler bu veriler sayesinde somutlaştı. Bu gözlemler doğrultusunda yurttaş araştırmacı topluluğu ile birlikte seçilen bir noktada, Maltepe Belediyesi işbirliğiyle bir kentsel müdahale yapıldı. Bu müdahale ile o bölgenin sıcaklığa karşı dayanıklılığının artırılması hedeflendi.

Veri Setleri ve Görselleştirilmiş Sonuçlar

Termal Yürüyüşler Nicel Veri Seti Termal Yürüyüşler Gözlem Veri Seti

Altayçeşme Sabah Verileri Altayçeşme Akşam Verileri

Fındıklı Sabah Verileri Fındıklı Akşam Verileri

Küçükyalı Sabah Verileri Küçükyalı Akşam Verileri

Zümrütevler Sabah Verileri Zümrütevler Akşam Verileri

https://www.wpc.ncep.noaa.gov/html/heatindex_equation.shtml HI = -42.379 + 2.04901523*T + 10.14333127*RH – .22475541*T*RH – .00683783*T*T – .05481717*RH*RH + .00122874*T*T*RH + .00085282*T*RH*RH – .00000199*T*T*RH*RH↩