Sıcaklık stresi; Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre hava durumu kaynaklı ölümlerin başlıca nedenidir ve kardiyovasküler hastalık, diyabet, ruhsal sağlık sorunları ve astım gibi mevcut hastalıkların kötüleşmesine sebep olmaktadır (DSÖ, 2024). Sıcaklık stresi, kasların çalışmasına bağlı olarak içsel ya da çevreden kaynaklanan dışsal faktörlerle vücutta ısı birikiminin artmasını ifade eder. Vücudun çevreden emdiği ısı, vücudun bu ısıyı dışarı yayma kapasitesini aşarsa sıcaklık stresi meydana gelir (C3S, 2024a). Termal konfor ise sıcaklık stresinin karşı kutbu, diğer bir deyişle bireyin kendisini çevreleyen mekân koşulları karşısında ne çok sıcak ne de çok soğuk hissetmediği ve bir tatmin halinde olduğu durum olarak düşünülebilir. Bir termal konfor indeksi olan Evrensel Termal İklim İndeksi (UTCI); sıcaklık, nem, rüzgar hızı, güneş ışığı ve çevreden yayılan ısı gibi faktörleri baz alarak, insan vücudunun farklı termal ortamlarla nasıl etkileşime girdiğini değerlendirmek için üretilmiş bir araçtır (C3S, 2024b).

Sıcak dalgası ise iklim kriziyle birlikte derinleşen bir afet türüdür. Bölgesel coğrafi koşulların belirleyiciliğinden ötürü sıcak dalgası afetinin üzerinde uzlaşılmış evrensel bir tanımı yoktur. Diğer yandan sıcak dalgasının niteliklerinin anlaşılması için pratik bir tanım olarak şu ifade öne çıkmaktadır: yaz döneminde belli bir yerdeki sıcaklıkların en az 3-5 gün boyunca o yere ilişkin uzun yıllar hava sıcaklığı ortalamasının en az 3-5°C üzerinde gerçekleşmesi sıcak dalgası yaşandığı anlamına gelir. Ayrıca sıcak dalgaları açısından yüksek nem de hissedilen sıcaklığı artırdığı ve vücudun serinlemesini zorlaştırdığı için önemli bir risk faktörüdür. Sıcak dalgaları iklim krizine bağlı en ölümcül afetlerdendir. 2003, 2010 ve 2022 yazlarında Avrupa’da gerçekleşen sıcak dalgaları nedeniyle her yıl 55.000 ile 72.000 arasında ölüm gerçekleştiği tahmin edilmektedir (C3S, 2024a). Diğer yandan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ne göre insan kaynaklı iklim krizinin olmadığı varsayımında karalar üzerinde 10 yılda bir meydana gelmesi beklenebilecek aşırı sıcak hava olayları küresel ortalama sıcaklıkların insan kaynaklı olarak 1,5 °C artması durumunda 4.1 kat daha sık ve 1.9 °C daha sıcak bir şekilde gerçekleşmesi beklenmektedir (IPCC, 2021).

Sorumluluk reddi: Bu web sitesi Avrupa Birliği’nin mali desteğiyle “Sivil Katılım Hibe Programı” kapsamında hazırlanmıştır. Bu “web sitesi” içeriği yalnızca Mekanda Adalet Derneği’nin sorumluluğundadır, UNDP ve Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmamaktadır. Görünürlük beyanı: Maltepe Belediyesi işbirliğiyle gerçekleştirdiğimiz “Yurttaş Bilimiyle Sıcak Dalgalarına Karşı Kentsel Dayanıklılığı Artırmak” projesi “Sivil Katılım Hibe Programı” kapsamında desteklenmektedir. “Türkiye’de Demokratik Yerel Yönetişimin Geliştirilmesi için Sivil Katılımın Güçlendirilmesi Projesi” kapsamında uygulanan “Sivil Katılım Hibe Programı” Avrupa Birliği tarafından finanse edilmekte olup Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından uygulanmaktadır. Projenin faydalanıcısı Türkiye Belediyeler Birliği’dir. IPA II Sivil Toplum sektör lideri olarak Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı projenin lider kurumudur. Sivil Katılım Hibe Programı, yerelde iş birliğini güçlendirmek adına STK’lar ve belediyelerin/yerel aktörlerin ortaklaşa yapacakları projeleri desteklemektedir. Yerel düzeyde sivil katılımı teşvik etmek, vatandaşların karar verme süreçlerine aktif olarak katılmalarını sağlayarak daha kapsayıcı ve duyarlı bir yönetişime yol açar. Sivil katılımın güçlendirilmesi, vatandaşlar ve yerel yönetimler arasında güven inşa ederek her iki tarafın zorlukları ele almak ve Türkiye için sürdürülebilir çözümler uygulamak üzere birlikte çalıştığı iş birlikçi bir ortamı teşvik eder. Sivil katılım, vatandaşları karar alma süreçlerine aktif olarak dahil ederek daha hesap verebilir ve insan merkezli politikalar ve programlar oluşturarak yerel yönetimde şeffaflığı ve güveni artırır. Gönüllülük, vatandaşlar arasında birlik ve dayanışma duygusunu besler, sosyal ayrımları ortadan kaldırır. Sivil Katılım Projesi hakkında daha fazla bilgi için www.sivilkatilim.org.tr sitesini inceleyebilirsiniz. - Enfold Theme by Kriesi